XXIII.  De Sint Victorschool

In november 1900 vermaakten de gebroeders Jan enGerrit Boere hun rentenierswoning met bijbehorendegrond, thans nummer 268 en 270, aan de R.K. Kerk.
Zij bleven er echter wonen tot aan hun dood, deze kwam al spoedig;
want in 1903 werd de woning door de Kerk verhuurd aan Gerardus van Vliet uit Lopik voor f 150,- per jaar. Deze van Vliet was de vader van o.a. Leen, Antoon, Gert en Jo. Hij heeft er niet lang gewoond. Na een paar jaar vertrok hij naar de boerderij in het Benedeneind.
In 1910 had deken van Rossurn plannen om daarop een zusters- of parochiehuis te bouwen; deze plannen werden al spoedig gewijzigd inde bouw van een R.K. Bijzondere Parochieschool.
Omdat de gelijkstelling van onderwijs in die dagen nog niet bestond moest de Kerk de bouw zelffinancieren, daarom werd er in 1911 besloten schapen te gaan weiden ten voordele van de te bouwen school.
Architect G. A. Ebbers uit Utrecht kreeg opdracht bouwplannen en begroting gereed te maken.
Zijn raming was:
   Kostenbouw........................................................f  15.000,-
   Onkosten architect...............................................f   1.500,-
   Reparatie aan onderw. woning...........................f      600,-
   Schoolmeubelen, borden, kapstokken  entafels..f    1.055,-
   Totaal...................................................................f  18.155,-
Het Kerkbestuur besloot een lening aan te gaan groot f 15.000,- en het onderhoud van de school te betalen uit de opbrengst van het schapen weiden.
5 December 1911 werd de bouw van de school gegund aan A. A. van Kleef, timmerman alhier voor f 14.647 ,-. Zijn borgen waren H. Boekraad en Anthonie van Jaarsveld, de vader van Toon en Cornelis van Jaarsveld.
Juli 1912 werd een advertentie geplaatst waarin sollicitanten werden opgeroepen voor het hoofd der school, een onderwijzer en een onderwijzeres. Met ingang van loktober werden benoemd: de heer P. S. van der Poel tot hoofd (hij was voorheen onderwijzer aan de Sint Ludgerusschool in de Gansstraat te Utrecht) en als onderwijzeres mej.
Sofie de Boer en als onderwijzer de heer B. A. G. Meckers.
De leerlingen kwamen van de twee openbare scholen. Het onderwijs startte op loktober in de nieuwe school.
Al spoedig werd in overleg met het hoofd der school het te betalen schoolgeld bepaald.
In 1914 werd besloten, bij wijze van proef, herhalingsonderwijs te geven gedurende 5 avonden per week. Het schoolgeld hiervoor bedroeg 50 cent per maand.
In 1921 werd een gedeelte van de speelplaats overdekt. De kosten hiervan bedroegen f3.240,-. DIt was mogeliJk geworden door de Gelijkstelling van Onderwijs in 1920. Het geld werd nu betaald door de overheid.

1920
Boven: Gerard de Wit, Paul v.d,
Berg, Antoon v.d. Griend,
Reinier v. Vliet, Jan Boere,
Willibrord Baars, Andries van
Kleef
Midden: Marie van de Griend,
Cato van Kleef, A/ie v.d. Griend
Ber.tha van Montfoort, Corrie
v.d. Berg, Marie van Kats,
Grada van Montfoort, Kee v.d.
Berg, A/ie Tukker.
3e rij: Antoon van Vliet, Anna
van Kleef, Dora de Wit, Door
v.d. Griend, Cornelia van Vliet,
Anna van Vliet, Gerard van
Kleef, Cornelis Jan van Kats .
Voor: Bert de Wit, Han van
Kats, Cor van Vliet.

1925
Boven: Jo van Zeist, P.S. v.d.
Poel, Cor van Groeningen, Lies Klever, Gert Boere, Ries v.d. IJssel, Hannes van Kats, Bert de Wit, Arie van Schaik.
Midden: Marie v.d.IJssel, Mien van Groeningen, Kees van Kleef, Maarten van Kats, Cor Jongbloed, Marie van Kleef, Riek Klever, Anna van
Breukelen, Dirkje van Schaik,
Jan Boere (lange Jan)
Voor:'Tonia van Schaik, Dirkje
v.d. Berg, Mien van Groenin-
gen, Gert Sangers, Anna van
Schaik, Marie Sangers, Jaantje Klever, Alie van Kleef, Bernard van Schaik, Johanna Boere.

1927
Boven: Grada van EIst, P.S.
v.d. Poel, Theo Boumans, Piet
van Vliet (pater), Chris Ver-
gouw, Wim Sluis, Martien
Klever, Meester Straver.
2e rij: Trees Baars__Stina van
Vliet, Jo Baars, Marie Buis.
Janemiet van Kats, Marie van
Kleef, Riek Velis.
3e rij: Truus Boumans, Cor v.d.
IJssel. Marie Velis, Cor
Boumans, Ries Sluis, Frits
Boumans, Joop Boumans.
Voor: Toon Pardoel, Wim Velis,
Arie Baars, Dries Pardoel.

1933  Boven: P.S. v.d. Poel, Grada van Etst, Dirk Lieverse, Kees vaff Elteren, Henk Doesburg, Hannes van Elteren, Goof Terberg, Fep Terberg, Eef
Zwanenburg, Wim Overbeek,
Meester Straver.
2e rij: Alie Overbeek, Tonia
Klomp. Cor Klomp. Gerda
Klomp, Mien Boere, Nanda
Doesburg, Corrie Jansen, Cor
van Hienen.
3e rij: Liesbeth Lieverse, Dora
van Jaarsveld, Clasien de
Graas, Nel Doesburg, Annie
Boere. Riek Overbeek, Geertrui
Lieverse, Sophie Lieverse, Cor
Overbeek, Marie de Graas.
Voor: Johan Benschop, Nol Jansen, Theo Terberg, Hannes v.d. IJssel, Huib v.d. IJssel, Kees Klomp (No Zeeland).

1935
Boven: P.S. v.d. Poel. Johan
van Vliet. Gert Grift. Wim
Overbeek. JaapBerkhout. Henk
Doesburg. Gijs Overbeek.
Reinier Overbeek. Kees Grift-
Gijs Overbeek. Jan Straver.
Midden: Ans Berkhout. Corrie
Overbeek. Marie de Graas, Jo
vanVliet, Alie Overbeek.
Nanda Doesburg. Corrie Grift.
Corrie van Hienen. Juffrouf\.
van Kouwen. Gert van Doorn.
Zittend: Annie van Vliet, Dora
van Jaarsveld. Thea de Haas,
Corrie van Jaarsveld. Riek
Overbeek. Nel Doesburg,
Clazien de Graas, Alie
Overbeek.

In 1925 kwam er eensplitsing van Kerk-en Schoolbestuur. De verandering was niet groot, want het schoolbestuur bestond uit de pastoor als voorzitter en twee kerkmeesters als bestuursleden. Het verschil was, dat er een scheiding kwam in de financiën van kerk en school.
Met ingang van I mei 1934 kwam de heer Gert van Doorn als onderwijzer. Hij bleef aan de school werkzaam tot 1944. Toen volgde hij zijn vader op als Hoofd der School in Kockengen. Hij staat hier nog steeds bekend als de jager. Hij was de promotor van de eerste Benschopse voetbalvereniging. Bij het kampioensfeest van de voetbalklub in 1983 was hij nog op de receptie.
We zitten ondertussen diep in de crisisjaren, wat wel blijkt uit het volgende bestuursbesluit:
De voorzitter, pastoor Benschop, deelt mee dat de vorige pastoor, van Meegeren, aan ieder van het personeel f 60,- cadeau gaf en bovendien aan het hoofd f 40,- voor toezicht houden op de kinderen tijdens het boterhammen eten in de school.
Besloten werd van I januari af geen geld meer te geven aan het personeel, deze moeten voortaan gratis toezicht houden.

In 1935 werd het schoolgebouw, dat eigendom van het bestuur was, overgedragen aan de gemeente Benschop. 80% van de geschatte waarde van 1921 werd uitbetaald. Het schoolbestuur ontving f 17.400,-. De stichtingskosten kwamen er dus bijna weer uit.
In datzelfde jaar krijgt de gemeente-arts opdracht, op vast te stellen tijden, geneeskundig onderzoek te houden op personeel en kinderen. De heer P. S. van der Poel vierde in 1937 zijn 25-jarigjubileum als hoofd. 's Morgens werd er een gezongen H. Mis opgedragen, hierna was de feestviering in de school. De jubilaris werd het vierdelig boekwerk
"De Kerkgeschiedenis van Dr. de Jong" de latere kardinaal, aangeboden.
Zuinigheid viert hoogtij: het saláris van de schoolschoonmaker, tevens kachelaanmaker, wordtverlaagd tot f225,- per jaar, omdat de uitgaven de vergoeding, welke de gemeente betaalt, overschrijden.
Tevens mogen er geen leermiddelen meer aangeschaft worden zonder schriftelijke toestemming van de voorzitter .
In 1939 kwam er een vierde leerkracht bij.
In de meidagen van 1940 werd de school bezet door de Hollandse militairen.
Dat jaar werd gymnastiek een verplicht leervak., Daar er in Benschop geen gymlokaal aanwezig was, werd de speelplaats met basaltinetegels belegd. De drie Benschopse scholen gaven hierop hun gymlessen, dat bleef zo tot 1969, de opening van het Dorpshuis.
Het bedrag per leerling, dat de schoolontving voor aanschaf van leermiddelen en onderhoud van de school bedroeg in 1945 f 12,08. Nu in 1985 bedraagt dat f 490,-. Er wordt dus tegenwoordig heel wat meer geld aan het onderwijs besteed.
In de oorlogsjaren was er een achtste leerjaar bijgekomen. De Duitse taal moest in dat leerjaar onderwezen worden.
De heer van der Poel, de pionier van het Katholiek Onderwijs in Benschop, nam in 1946 na 34 jaar afscheid als hoofd der school.
Burgemeester en schoolbestuur waren hierbij aanwezig en boden hem een geschenk aan. De pas benoemde onderwijzer A. J. van Kats verzorgde de zang en declamatie.
Op 1 september 1946 begint het nieuwe hoofd, de heer F. T. Pastoors, voorheen onderwijzer te Cothen.
Met de benoeming van de heer Pastoors begint de tweede periode. In de periode 1912-1946 was het onderwijs op de lagere school nog eindonderwijs. Vóór 1928 verlieten de leerlingen op 12-jarige leeftijd de school en gingen het arbeidsproces in. Het volgen van ander onderwijs was er in Benschop nog niet bij.
Toen in 1928 het verplichte zevende leerjaar ingevoerd werd gingen de boerenjongens na de zesde klas naar de Landbouwschool in Montfoort, die in 1927 gestart was onder leiding van de heer Lieshout sr. Enkele jongens gingen in die dagen naar de Ambachtsschool in Gouda of Utrecht.
Na deo9rlog kregen we grote veranderingen. In de landbouw kwam de mechanisatie sterk op, waardoor het aantal arbeidsplaatsen in die .branche sterk verminderde. De industrie nam een ruime vlucht.
Het voortgezet onderwijs kwam in de belangstelling. Dit had voor de dorpsschool zijngevolgen. beze moest zorgen dat de leerlingen het onderwijs op andere scholen met succes konden volgen.

Personeel in 1947:
F.T.Pastoors -P. W.v.d.Poel-
AJ.van Kats.


1e en 2e klas in 1947


De Sint Victorschool was in die dagen een "driemansschool". Het 7e en 8e leerjaar werd afgestoten naar IJsselstein, waar een aparte afdeling voor de 7e en 8e klassers wa~. Er bleven toen 78 leerlingen over. De eerste en tweede klas met mej. Nel van der Poel, 3 en 4 met de heer A. J. van Kats en 5 en 6 onder leiding van de heer Pastoors.

Schoolreisjes
In 1947 werd het eerste schoolreisje gemaakt met de leerlingen van de 5e en 6e klas. De reis ging naar de "wereldstad" Rotterdam met de bodewagen van JoVerbree.
De Maastunnel met zijn roltrappen en de rondvaart door de havens vormden het hoogtepunt.
In de vijftiger jaren trokken we er op de fiets op uit. We bezochten in 1957 de ruïne Duurstede, waar onderstaande foto gemaakt is. Het bijzondere van deze foto is dat er vijf jongens van Cor Velis op staan, d~ drieling en Henni~ en Cor. Na de rustpauze in Wijk bij Duurstede fietsten we door naar de pyramide van Austerlitz.
In 1958 gingen we weer per fiets naar de Loosdrechtse Plassen. Bij de kruisingen van de Nachtegaalstraat en Biltstraat in Utrecht zette de politie het hele verkeer stil, zodat we veilig over konden steken.
Bij Hollandse Rading fietsten we over heidepaadjes. Lida van Kleef (v. d. Mast) kreeg plotseling zwemneigingen, ze rolde in een diepe plas.
In Hilversum waren we genoodzaakt om nieuwondergoed voor haar te kopen.
Na die jaren werd het verkeer steeds drukker en vonden we het veiliger om per bus te gaan.

De hele groep voor de ruine Duurstede.                                 Schoolreisje per fiets.

Met de meester aan de praat: anno 1976

De stemming is er meteen in. Meester Pastoors heeft geen moeite om de
goede woorden te vinden. Alsof je de hele dag al bij hem hebt gezeten
vertelt hij over zijn ervaringen en geQeurtenissen in de afgelopen dertig
Jaar.
Vorig jaar vierde de heer F. T. Pastoors ook al een jubileum. Hij was in
1975 40 jaar werkzaam in het onderwijs. Dit jaar wordt de heer
Pastoors weer in het zonnetje gezet. Dertig jaar geleden, i!l 1946, kwam
de hoofdonderwijzer van de Katholieke basisschool Sint Victor naar
Benschop.
Zijn werkterrein was de oude school in het dorp. Een school die daar al
stond sedert 1912 én net de woelige oorlogsjaren '40-'45 achter de rug
had. De school had huisvesting verleend aan de bezetters en evacuees.
1946, het was een tijd van soberheid. Het gebouw was uitgeleefd en zat
volongedierte.
"Als we 's middags uit de school kwamen moesten we eerst de vlooien
uit de broekspijpen schudden; je zag ze tegen je benen opspringen", zegt
meester Pastoors. "Een stofzuiger hadden we niet. Er lag geen zeil, dus
je kunt wel begrijpen dat het niet zo'n hygiënische bedoening was als
tegenwoordig. In 1949 kregen we op schoolonze eerste stofzuiger. Nou dat was me wat. Ik weet 't nog, 't was op 1 april. We gingen samen met de leerlingen de naden tussen de planken uitkrabben om daarna het vuil van jaren in de stofzuiger te zuigen."
Hij schiet in de lach. "Ik had er helemaal niet meer aan gedacht dat het 1 april was, maar mijn collega wel. Kun je je voorstellen hoe hij reageerde toen een leerling naar hem toeging en zei: meester Pastoors zegt dat we even de reetjes moeten uitkrabben!"....
Toen de heer Pastoors begon in Benschop waren er 78 leerlingen. Nu is dat aantal precies verdubbeld. Er was een leerplicht van 8 jaar. Dat achtste jaar werd echter nogal eens overgeslagen. De kinderen waren thuis ook nodig.
Later kwamen de VGLO-scholen, Landbouwscholen en Huishoudschool. Toen werd dan ook geadviseerd om de kinderen na het6e leerjaar anderonderwijs te laten volgen.

JEUGD IS NIET LASTIGER
"Er is veel veranderd, ja, veranderingen in het maatschappelijk leven eisen aanpassing van het onderwijs. Het onderwijs moet blijven aansluiten.
De kinderen, nee, de kinderen zijn niet veranderd. Ze zijn niet lastiger dan vroeger. Ze worden wel steeds vrijer, maar alles wordt vrijer. De taal die de kinderen gebruiken is anders dan vroeger, maar het kind leeft in deze tijd en past zich aan. Wat ze nu op radio en tv durven zeggen was vroeger niet mogelijk."
Meesters Pastoors heeft er geen moeite mee om het kind te volgen gedurende dertig jaar. "Het beiangrijkste blijft in dit vak toch steeds dat je liefde hebt voor het kind. EeD kind voelt dat aan. Je mag best eens uit je slof schieten, als ze maar weten: hij meent het goedmet me.
41 jaar onderwijs, 't is wel een tijd, maar 't is een baan waarin je je volledig kunt uitleven. Saai is het nooit."

MEESTER OP DE TOCHT
In 1957 moest de oude school gerestaureerd worden. Er werden tegels gelegd over de houten vloeren, de kolenkachels werden vervangen door oliekachels, het plafond werd verlaagd, er kwamen grotere ramen en nieuwe verf.
De restauratie nam wel een tijdje in beslag. Het werd een komplete verhuizing. De 1e en 2e klas werden ondergebracht in een leslokaaltje bij de nieuwe brandweergarage. Klas 3 en 4 werden tijdelijk "gestald" in een fruitschuur aan de M. A. Reinaldaweg. Meester Pastoors ging met zijn 5e en 6e klas naar de oude brandweergarage.
De Inspekteur kwam daar eens op bezoek en bekeek de hele situatie eens. "U hebt goed gezorgd voor uw kindertjes, mijnheer Pastoors, maar u zorgt slecht voor u zelf. U zit verschrikkelijk op de tocht."
En inderdaad, de stoel van de meester stond precies voor de grote, kierende garagedeuren. "Ja, en toen zaten we daar goed en wel en toen kwam er een schrijven van B.&W.: Er was geen geld voor de restauratie en er kon geen lening afgesloten worden. Eén avond op pad en het kerk-schoolbestuur had f 40.000,- bij elkaar! Een geldlening van de
bevolking voor de restauratie van de school. De lening werd geleend aan de gemeente en de restauratie kon doorgaan."
In 1973 werd de nieuwe school aan de Julianasingel in gebruik genomen. Het oude schoolgebouw werd grondig veranderd en is nu woonhuis.
De school bestaat nu 63 jaar. In die 63 jaar zijn er maar twee schoolhoofden geweest. De eerste bleef 33 jaar en de heer Pastoors is er nu ook al 30 jaar .
Heeft de meester hier misschien nog iets aan toe te voegen? Hij lacht en zegt: "Ja, ik heb zelf ook al eens gezocht naar een verklaring. Ik heb er maar een mooi verhaal van gemaakt: 1000 jaar geleden was het hier allemaal moeras in Benneskoop. 't Moeras is nu weg, maar 't veen heeft nog zuigkracht: het laat je niet meer los."
Het aantal leerlingen begon in de zestiger jaren flink te stijgen, wat in 1964 een vierde leerkracht tot gevolg had. Op het eind van de zestiger jaren kwam er een vijfde bij. Er moest toen een noodlokaliteit opgezocht worden. Dat werd een leegstaand lokaa.l.ivan de oude Openbare School op het Dorpsplein. Daar vertoefde een klas tot de gereedkoming van de nieuwe school in 1973.
In de zeventiger jaren steeg het aantalleerlingen tot 165. Een zesde leerkracht kwam erbij. Aan de nieuwe school moest een lokaal aangebouwd worden.
In 1971 werd het Kerk-SchooIbestuur opgeheven. Dit werd vervangen door de "Stichting R.K. Onderwijs Sint Victor".
Op 1 augustus 1979 werd de tweede periode uit de geschiedenis van de Sint Victorschool afgesloten met de pensionering van de heer Pastoors.
De heer Hans van Spellen, het nieuwe hoofd, kreeg de zware taak om met zijn collega's Ria Borst, Hans Pasman en Jan Baas de oude lagere school om te vormen tot basisschool.
Wij wensen personeel, bestuur en oudercomité sterkte en vindingrijkheid toe om deze moeilijke maar mooie opdracht tot welzijn van Benschops jeugd te mogen volbrengen.

De 6e klas in 1979

Oprichting Sportvereniging Benschop.

Oprichting Sportvereniging Benschop.

[terug naar hoofdstuk 22] | [lees het volgende hoofdstuk] | [terug naar top] | [terug naar inhoud]

Samenstellers van deze tekst ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van de kerk van de H. Victor zijn: F.T. Pastoors en G.J. Boere.

Bronnen:
Archief van de parochie van de H. Victor. Archief van de Gemeente Benschop. De Lopikerwaard deel 1 door W.F.J. den Uyl. De kerk der hervormde gemeente Benschop door J.G.M. Boon. Sprokkels uit de oude kerspel van Benschop door J.H. Hofman. Geschiedenis van het Katholicisme in de 16e en 17e eeuw door Prof. L.J. Rogier. Archief van de Gereformeerde kerk te Benschop.
Met dank aan degenen die voor fotomateriaal gezorgd hebben en heel in het bijzonder het Streekarchivaat Z.W. Utrecht.

F.T. Pastoors en G.J. Boere.